Görünmez düşman: Sınav Kaygısı

Sınav dönemi öncesi, öğrenciler ders notlarıyla boğuşurken diğer bir taraftan da sebebini bilmedikleri hatta çoğu zaman anlam veremedikleri birçok şeyle mücadele etmek zorunda kalıyorlar. Uzun süre geçmeyen baş ağrıları, mide bulantıları, avuçlarda terleme, yeme alışkanlıklarında değişme (çok yeme ya da az yeme), karamsarlık, korku, sürekli endişe hali, uykusuzluk… vb. Bu listeyi daha da uzatmak mümkün. Öğrencilerin baş etmek zorunda kaldıkları bu problemlerin elbette bir sebebi var. Yazımızın başlığında da ifade ettiğimiz gibi, sınav dönemi öncesi yaşanan bu durumların en önemli sebeplerinden biri sınav kaygısı. Peki nedir bu sınav kaygısı?

Sınav kaygısı, öğrencinin öğrendiği bilgileri sınav esnasında kullanmasına engel olan yoğun endişe halidir. Değişen yaşam şartları, gelişen teknolojik imkanlar öğrencilerin verimli ders çalışma konusunda zorlanmasına sebep olmaktadır.  Sınav kaygısı problemi her yaş grubundan öğrencide karşılaşılabilecek bir problemdir. Ancak kesinlikle aşılamayacak bir problem değildir.

Yazımızın başında sınav kaygısının belirtileri ile ilgili birkaç örnek vermiştik. Konuyu daha geniş bir perspektifte ifade etmek gerekirse, sınav kaygısının belirtilerini fiziksel ve duygusal olmak üzere iki başlık altında ele alabiliriz.

FİZİKSEL BELİRTİLER DUYGUSAL BELİRTİLER
—  Kalp atışlarında hızlanma

—  Terleme ve/veya titreme

—  Dilin damağın kuruması

—  Mide şikayetleri

—  Baş ağrısı

—  İshal-kabızlık

—  Yorgunluk belirtileri

—  Hızlı nefes alıp-verme

—  Yeme alışkanlıklarında değişme

—  Uykusuzluk

 

—  Endişe

—  Olumsuz düşüncelere kapılma

—  Mutsuzluk,

—  Huzursuzluk

—  Telaş, şaşkınlık

—  Öfke-Kızgınlık

—  Korku

—  Hayal kırıklığı

—  Ümitsizlik

—  Utanma

 

Yukarıda ifade ettiğimiz bu belirtileri aynı zamanda sınav kaygısının ortaya çıkardığı sonuçlar olarak da nitelemek mümkün. Bu sonuçları tamamen ortadan kaldırmak olası ya da gerekli mi tartışmaya açıktır. Uzmanlar, kontrol altına alınabilir düzeyde olan kaygının başarıya katkı sağladığını daha önce birçok kez ifade etmişlerdir.

"Belli bir sınıra kadar anksiyete (kaygı)  normaldir, kişinin işlevselliğini, performansını, başarısını artırır, tehlikelerden kaçınmasını sağlar" (Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Özmen Metin)

Bu aşamada öncelikli hedefimiz kaygıyı tamamen ortadan kaldırmak değil, kontrol altına almaktır. Böylece kaygı faktörünü başarıya ulaşmak için fonksiyonel bir araç olarak kullanabiliriz.

Sınav Kaygısını Kontrol Altına Almayı Nasıl Başarabiliriz?

Kaygıyı kontrol altına alabilmek için öncelikle kaygıya sebep olan unsurları bilmek gerekir. Şimdi bu unsurları üç temel başlıkta ele alalım.

  1. Sınava yeteri kadar hazırlanmama: Sınav kaygısına sebep olan unsurların başında, sınava yeteri kadar hazırlanmamak gelir. Öğrencilerimizin birçoğu sınavlara son gece çalışarak, uykusuz kalarak girerler. Oysa bilginin zihinde kalıcı olabilmesi ve uzun süreli bellekte kendine yer bulabilmesi için “tekrar” şarttır. Son gece yapılan çalışmada öğrenci yeteri kadar tekrar yapamadığı için sınava girdiğinde çalıştığı ya da çalıştığını zannettiği birçok konuyu hatırlayamamaktır. Zaten öğrencilerimizin nerdeyse hepsinin diline pelesenk olmuş bir cümle değil midir, “Öğretmenim, çalışıyorum ama sınava girince unutuyorum”?
  2. Uykusuzluk ve Düzensiz Beslenme: Dikkat Dağınıklığı, hiperaktivite gibi, uykusuzluk ve düzensiz beslenme de dönemin yaygın problemlerinden ikisi. Öğrencilerin geç saatlerde uyuması, düzensiz beslenmesi, dikkat dağınıklığı ve hiperaktivite kadar etkiliyor akademik başarılarını. Bu noktada ebeveynlere büyük bir rol düştüğünün altını çizmek gerekiyor. Evde konuyla ilgili bir denetim mekanizması oluşturup çocuğumuza bu sorumlulukları kazandırmamız onun hem okul hem de iş hayatına 1-0 önde başlamasına vesile olacak.
  3. Zamanı etkili kullanamama: Zaman yönetimi, hem sınava hazırlık sürecinde hem de sınav esnasında kaygıya sebep olan önemli faktörlerden biri. Sınav süresince, hatırlanamayan cevaplar üzerinde uzun süre durulması gerginliğe sebep olmakta ve öğrencinin rahatlıkla yapabileceği sorulara ayıracağı vakitten çalmaktadır. Bu yüzden bilinmeyen ya da hatırlanmayan cevaplar geçilmeli, sınav sonunda vakit kalırsa o sorulara yeniden göz atılmalıdır.

Sınava kaygısını kontrol altına alabilmek için birkaç tüyo:

  • Sınava tam çalışmış olarak girin.
  • Spor yapın, spor yapan kişi vücudunun kontrolünü elinde tutar.
  • Uykusuz kalmayın.
  • Düzenli beslenin. Sabahları okula mutlaka kahvaltı yaparak gelin.
  • Sınav öncesi gerekli materyalleri edinerek sınav salonunda hazır bulunun.
  • Olumlu düşünün başaracağınıza dair kendinize inanın.
  • Zamanı etkili kullanın, yapamadığınız sorular üzerinde uzun süre durmayın.
  • Soruları dikkatlice okuyun.
  • Sınav pozisyonu alın ve zaman zaman oturuşunuzu değiştirin. Bu sizi rahatlatır.
  • Sınıf arkadaşlarınız sınavlarını sizden önce bitirdiğinde endişelenmeyin.

UNUTMAYIN!

Sınav başarınız asla ama asla kişilik değerinizi ifade etmez.

Büşra ERGÜN

Özel Doğu Marmara M.T.A.L

Rehber Öğretmeni